భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) రాజకీయ ఆధిపత్యంలో పగుళ్లు కనిపిస్తున్నాయి

భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) ఎన్నికల దృష్ట్యా ఇప్పటికీ బలంగా ఉన్నప్పటికీ, దాని రాజకీయ ఆధిపత్యం క్షీణిస్తున్న సంకేతాలను చూపిస్తోంది. కథన నియంత్రణ బలహీనపడుతున్న తరుణంలో విపక్షాల ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతోంది.

ది హిందూ
నవీకరణ తేదీ: సెప్టెంబర్ 10, 2025 01:23 AM IST

జోయా హసన్

‘ఇటీవలి పరిణామాలు ఒకప్పుడు అసాధ్యమని భావించిన BJP ఆధిపత్యం గత దశాబ్దంలో అత్యంత తీవ్రమైన సవాలును ఎదుర్కొంటున్నట్లు సూచిస్తున్నాయి.’

గత దశాబ్దంగా భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) భారత రాజకీయాలను కేవలం ఆధిపత్యం చేయలేదు, వాటిని పునర్నిర్మించింది. ఈ పార్టీ 15 రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను పాలిస్తోంది, మరో ఆరు రాష్ట్రాల్లో మిత్రపక్షాలతో అధికారాన్ని పంచుకుంటోంది, మరియు తన నేరుగా నియంత్రణలో లేని ప్రాంతాల్లో కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వ యంత్రాంగాన్ని ప్రభావితం చేస్తోంది. సాంస్కృతిక దృఢత్వం, సంస్థాగత ఆధిపత్యం మరియు బలమైన జాతీయవాదం కలగలిసిన శక్తివంతమైన సమ్మేళనంతో దాని ఆరోహణ సాగింది, ఇది సాధారణ ఎన్నికల విజయాలకు మించి అజేయమైన రాజకీయ ఆధిపత్యంగా దాని పాలనను ఉన్నతీకరించింది. కానీ ఇప్పుడు ఆ పరిస్థితి మారుతోంది. BJP ఎన్నికల దృష్ట్యా ఇప్పటికీ శక్తివంతంగా ఉన్నప్పటికీ, సామాన్య జ్ఞానాన్ని ఆధిపత్యం చేయడం, ప్రజా చర్చా నియమాలను నిర్దేశించడం మరియు విపక్షాలను నిశ్శబ్దం చేయడం వంటి దాని సామర్థ్యంలో పగుళ్లు కనిపిస్తున్నాయి. ఇటీవలి పరిణామాలు ఒకప్పుడు అసాధ్యమని భావించిన BJP ఆధిపత్యం గత దశాబ్దంలో అత్యంత తీవ్రమైన సవాలును ఎదుర్కొంటున్నట్లు సూచిస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు ఆస్వాదించిన ఆధిపత్యం—అంతకుమించి హెజెమనీని కూడా—ఇది వృథా చేసింది, ఈ క్షీణత ఇప్పుడు ఈ ఏడాది చివర్లో జరగనున్న బిహార్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల సవాలుతో ముడిపడి ఉంది.

క్షీణిస్తున్న కథన ఆధిపత్యం
హిందుత్వ, జాతీయ గర్వం మరియు బహుసంఖ్యాక గుర్తింపు చుట్టూ నిర్మించిన దాని రాజకీయ ప్రాజెక్ట్ ఆర్థిక లోటుపాట్లు, పెరుగుతున్న అసమానతలు మరియు కొద్దిమంది చేతుల్లో తీవ్ర సంపద కేంద్రీకరణను దాచడంలో ఎప్పటినుంచో సహాయపడింది, ఈ కొద్దిమంది ఇప్పుడు ప్రజా విధానాలపై అతిశయ ప్రభావాన్ని చూపుతున్నారు. హిందుత్వ యొక్క భావోద్వేగ లాభాలు భౌతిక మెరుగుదలలకు ప్రతీకగా నిలిచాయి. ఆ రాజీ ఇప్పుడు దాని పట్టు కోల్పోతోంది. యువత నిరుద్యోగం అధికంగా ఉంది, వేతన వృద్ధి నిలిచిపోయింది, మరియు అనధికారిక రంగం నోటు రద్దు, కోవిడ్-19 మహమ్మారి, మరియు వస్తు సేవల పన్ను (GST) యొక్క దీర్ఘకాల ప్రభావాలతో కొట్టుమిట్టాడుతోంది. పెరుగుతున్న జనాభా వర్గాలకు, ఉద్యోగాలు మరియు సామాజిక గతిశీలత యొక్క వాగ్దానం ప్రతీకాత్మక విజయాలను మించడం ప్రారంభించింది. ఈ వాస్తవికత మరియు వాగ్దానాల మధ్య విస్తరిస్తున్న అంతరంలో, పార్టీ యొక్క కథన ఆధిపత్యం క్షీణిస్తోంది.

పట్టణ మధ్యతరగతి ఆకర్షణ హిందూ జాతీయవాదంపై మాత్రమే కాకుండా, అంతర్జాతీయ గుర్తింపు—ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో ప్రపంచంలో గౌరవనీయ శక్తిగా భారతదేశం—వాగ్దానంపై ఆధారపడింది. దౌత్యపరమైన దృశ్యమానత, ఉన్నత స్థాయి శిఖరాగ్ర సమావేశాలు మరియు జాగ్రత్తగా రూపొందించిన అంతర్జాతీయ హోదా చిత్రం జాతీయ పురోగతి సూచికలుగా ప్రదర్శించబడ్డాయి. కానీ ఆ కథనం ఊపు కోల్పోతోంది, ముఖ్యంగా ఏప్రిల్ 2025లో పహల్గాం ఉగ్రవాద దాడి తర్వాత భారత్-పాకిస్తాన్ సంఘర్షణకు అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కల్పించిన ఆయుధ నిలిపివేత ఒప్పందం విషయంలో అమెరికాతో ఉద్రిక్తతల తర్వాత. వాషింగ్టన్‌తో సుంకం యుద్ధం, ఉద్యోగ నష్టాలు, వాణిజ్య చర్చల విఫలం మరియు కఠినమైన వీసా నిబంధనలు అతుకులు లేని అంతర్జాతీయ ఆరోహణ భ్రమను ఛిన్నాభిన్నం చేశాయి. ఒకప్పుడు ప్రపంచ ఆరోహణ మరియు విశ్వ గురువు అనే స్వయం ప్రకటిత పాత్రతో ఉత్సాహంగా ఉన్న భారత మధ్యతరగతి మరియు మీడియా, ఇప్పుడు వాస్తవ రాజకీయాల కఠిన అంచులు ఉత్సాహాన్ని తగ్గించి, గతంలోని విజయోత్సాహ భావనను ఛిన్నాభిన్నం చేస్తున్నాయి.

నేరుగా లబ్ధి బదిలీల ఆకర్షణ
పార్టీ గ్రామీణ ఓటర్లు మరియు పట్టణ పేదలలో ఇప్పటికీ బలమైన ఆకర్షణ కలిగి ఉన్న ఒక రంగం దాని నేరుగా లబ్ధి బదిలీ (DBT) వ్యవస్థ. ప్రధానమంత్రి కిసాన్ సమ్మాన్ నిధి (PM-KISAN), ప్రధానమంత్రి జన్-ధన్ యోజన, ముఖ్యమంత్రి లాడ్లీ బెహనా యోజన వంటి పథకాలు భౌతిక లాభాలను అందిస్తాయి. ఆర్థిక అభద్రత మరియు విస్తృత నిరాశల సందర్భంలో, ఇవి ప్రజల అసంతృప్తిని తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి. ఇది BJP యొక్క నిరంతర ఎన్నికల పోటీతత్వాన్ని వివరిస్తుంది, అయినప్పటికీ దాని హెజెమనీ నిర్మాణంలో ఒత్తిడి సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. అయితే, సంక్షేమ పంపిణీ ఒక్కటే రాజకీయ ఆధిపత్యాన్ని నిలబెట్టలేదు. అందుకే ఈ పాలన విమర్శలను అణచివేయడం, విపక్షాలను నిశ్శబ్దం చేయడం, మరియు విమర్శకులు, కార్యకర్తలు మరియు మేధావులను జైలులో వేయడం కొనసాగిస్తోంది—కేవలం రాజకీయ ప్రత్యర్థులను తటస్థీకరించడానికి మాత్రమే కాదు, దాని చట్టబద్ధతను ప్రశ్నించే స్వతంత్ర గొంతుకలను అణచివేయడానికి కూడా.

మరింత సమన్వయ ఉన్న విపక్షం
మార్పు యొక్క అత్యంత సూక్ష్మమైన, కానీ స్పష్టమైన సంకేతం ఇది: ప్రజలు, ముఖ్యంగా విపక్ష నాయకులు, ఇప్పుడు భయపడటం లేదు. ఒకప్పుడు అరెస్టులు, వేధింపులు, లేదా ఉపాంతస్థితి భయం నియంత్రణ వాతావరణాన్ని నిర్వచించింది. ఆ వాతావరణం ఇప్పుడు సన్నబడుతోంది. విపక్షం ఇప్పుడు మరింత సమన్వయంతో మరియు దృఢంగా ఉంది, ప్రభుత్వాన్ని నిరంతర పరిశీలనలో ఉంచుతూ స్థలాన్ని సృష్టిస్తోంది. అయినప్పటికీ, సవాళ్లు ఉన్నాయి. ఇండియా కూటమి ఇప్పటికీ సంక్లిష్టమైన ప్రాంతీయ మరియు భావజాల తేడాలను నావిగేట్ చేయాలి. కానీ ఆ అడ్డంకులపై మాత్రమే దృష్టి పెట్టడం అంటే పెద్ద మార్పును కోల్పోవడం: విపక్షం ఇప్పుడు ప్రభుత్వ విధానాల యొక్క నిష్క్రియ విమర్శకుడు కాదు. ఇది రాజకీయ అజెండాను పునర్నిర్వచించడానికి చురుకుగా పనిచేస్తోంది. ఫలితంగా, పాలక వర్గం ఆధిపత్యంలో పగుళ్లు విస్తరించాయి, ఇవి పార్లమెంటులో అత్యంత స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. బడ్జెట్ మరియు రుతుపవన సమావేశాలలో ఒక దృఢమైన విపక్షం బహుళ రాజకీయ మరియు విధాన రంగాలలో ప్రభుత్వాన్ని సవాలు చేసింది, తరచూ పాలక పార్టీకి స్పష్టమైన అసౌకర్యాన్ని కలిగించింది. ‘గుజరాత్ మోడల్’—మొత్తం విపక్షాన్ని సస్పెండ్ చేసి చర్చ లేకుండా బిల్లులను ఆమోదించడం—ఇప్పుడు ప్రభావవంతంగా లేదు. మరింత ఏకమైన విపక్షం ఇప్పుడు కుల గణన, ఆపరేషన్ సిందూర్, బిహార్ ఎన్నికల ఓటరు జాబితాల ప్రత్యేక తీవ్రమైన సవరణ పథకం, మరియు ఎన్నికల కుట్ర ఆరోపణల వంటి కీలక అంశాలపై ప్రభుత్వాన్ని ఇరుకున పెట్టింది.

ఈ మార్పు కేంద్రంలో రాహుల్ గాంధీ నాయకత్వంలోని కాంగ్రెస్ ఉంది. అతని భారత్ జోడో యాత్ర (2022-23) అతనికి మరియు పార్టీకి ఒక మలుపు బిందువుగా నిలిచింది. అప్పటి నుంచి, 2024 సాధారణ ఎన్నికల ముందు రోజు దాని బ్యాంకు ఖాతాలను ఫ్రీజ్ చేయడం ద్వారా పాలన పార్టీని అణచివేయడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, కాంగ్రెస్ ఊపు సంతరించుకుంది. ఆ చర్య విఫలమైంది. పార్టీని బలహీనపరచడానికి బదులు, ఇది ప్రభుత్వ భారీ చేయి వైఖరిని బహిర్గతం చేసింది మరియు BJP యొక్క అజేయ ఆభాసాన్ని కొంత తగ్గించింది. రాహుల్ గాంధీ మరియు అతని సహచరులు పార్టీ యొక్క ఇమేజ్‌ను నిష్క్రియ విపక్షం నుంచి మరింత చురుకైన, అజెండా-సెట్టింగ్ శక్తిగా మార్చగలిగారు. అయితే, అసలైన పరీక్ష ఇంకా ముందుంది: ఈ మార్పును నిరంతర రాజకీయ చర్యగా మరియు గణనీయమైన ఎన్నికల లాభాలుగా మార్చడం.

ఎన్నికల కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియాపై నియంత్రణను బిగించడానికి పాలన చేస్తున్న ప్రయత్నం దాని క్షీణిస్తున్న హెజెమనీకి ఒక స్పష్టమైన సంకేతం. న్యాయపరమైన పర్యవేక్షణను బలహీనపరచడం మరియు కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని విస్తరించడం కోసం ఇటీవలి ప్రయత్నాలు—ముఖ్యంగా CEC మరియు ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల బిల్, 2023 ద్వారా—లోతైన అసౌకర్యాన్ని వెల్లడిస్తున్నాయి. BJP ఇప్పుడు ఇప్పటికే ఉన్న నియమాలపై ఆధారపడటానికి సిద్ధంగా లేదు, అవి తనకు అనుకూలంగా పునర్నిర్మించకపోతే. తన అధికారంలో సురక్షితంగా ఉన్న ప్రభుత్వానికి నియమాలను మార్చాల్సిన అవసరం ఉండదు. ఇలా చేయాలనే ప్రేరణే నియంత్రణ సంక్షోభాన్ని సూచిస్తుంది—దాని ఆధిపత్యం ఇకపై హామీగా తీసుకోబడదనే భయం.

పాలనకు అత్యంత హానికరమైన పరిణామం ఓటరు జాబితాలను వ్యవస్థాగతంగా కుట్రపూరితంగా మార్చినట్లు కాంగ్రెస్ నాయకత్వంలోని ప్రచారం. ఒకప్పుడు సాధారణ పరిపాలనా అసమానతలుగా కనిపించినవి, ఇప్పుడు ప్రజాస్వామ్య ఎంపికను అణచివేయడానికి ఉద్దేశపూర్వక వ్యూహంగా పునర్నిర్వచించబడ్డాయి. భారీ తొలగింపులు, తొందరపాటు సవరణలు మరియు విపక్ష-మొగ్గు జనాభా విభాగాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్న అల్గారిథమిక్ టార్గెటింగ్‌లను బహిర్గతం చేయడం ద్వారా, ఈ ప్రచారం సాంకేతిక వివాదాలను పాలన యొక్క సమగ్రతపై విస్తృత ఆరోపణగా మార్చింది. ఈ ఆరోపణలు వ్యక్తిగత ఎన్నికల న్యాయబద్ధతను ప్రశ్నించడానికి మించి, పాలన విజయాల చట్టబద్ధతను సవాలు చేస్తాయి, అవి నిజమైన బహుసంఖ్యాక మద్దతు నుంచి కాక, ఎన్నికల ప్రక్రియల కుట్ర నుంచి వచ్చినవని సూచిస్తాయి.

రెండు పార్టీలు, కీలక వ్యత్యాసం
కీలకంగా, BJP ఆధిపత్యం తరచూ స్వాతంత్ర్యానంతర కాంగ్రెస్ పార్టీ ఆధిపత్యంతో పోల్చబడుతుంది, కానీ ఈ సామ్యం ఒక ప్రాథమిక వ్యత్యాసాన్ని కప్పివేస్తుంది. ప్రస్తుత క్షణాన్ని గతంలోని ఏకైక పార్టీ ఆధిపత్య యుగాల నుంచి వేరుచేసేది ఏమిటంటే, కాంగ్రెస్ ఒకప్పుడు “కాంగ్రెస్ వ్యవస్థ”ను సృష్టించిన విధంగా BJP ఒక “BJP వ్యవస్థ”ను సృష్టించలేదు. కాంగ్రెస్ ఆధిపత్యం కేవలం ఎన్నికల విజయాలపై మాత్రమే కాకుండా, భారతదేశం యొక్క వైవిధ్యమైన సామాజిక, ప్రాంతీయ మరియు భావజాల ధోరణులను గ్రహించి, ప్రతిబింబించే దాని సామర్థ్యంపై ఆధారపడింది. దాని ఆధిపత్యం విస్తృత సమ్మతిపై ఆధారపడింది, అది సవాలు చేయబడినప్పటికీ. దీనికి విరుద్ధంగా, BJP ఆధిపత్యం విభజన మరియు బహిష్కరణలో పాతుకుపోయింది, కలుపుకోవడం మరియు సమ్మిళితం కాకుండా. దాని శక్తి ప్రధానంగా ఎన్నికల విజయాలపై మరియు రాష్ట్ర యంత్రాంగం ద్వారా బలపడుతుంది, లోతైన సామాజిక చట్టబద్ధత యొక్క నీటిపాత్రపై కాదు. ఆ యంత్రాంగం క్షీణించిన వెంటనే, పగుళ్లు కనిపించడం ప్రారంభమవుతాయి.జోయా హసన్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలోని సెంటర్ ఫర్ పొలిటికల్ స్టడీస్‌లో ప్రొఫెసర్ ఎమెరిటా